سینما × سینما

این بار کیارستمی به سراغ موضوعی واقعی رفته و از داستانی واقعی الهام گرفته و شاهکاری را ساخته است. نمای نزدیک داستان مردی است که خود را محسن مخملباف معرفی می کند و بدین وسیله می تواند به خانواده ای داخل شود و همان طور که خودش در فیلم می گوید به نوعی استحاله می شود.

حسین سبزیان یا همان بدل مخملباف مردی فقیر است که از همسرش جدا شده و فردی است نسبتا مذهبی. او دوست دارد مخملباف باشد تا بدین وسیله بتواند کمبود های خود را جبران کند ولی این نوع کلاه برداری به هیچ وجه به شخصیت او لطمه ای نمی زند و همچنان فردی مظلوم و مهربان و عاشق هنر وبازیگری را به ما معرفی می کند. او می گوید که صبح خودش را مخملباف می بیند و به همین عشق به سوی خانه ای می رود که او را به عنوان مخملباف قبول دارند و بدین وسیله مورد احترام قرار می گیرد و حتی حرف هایش را بدون هیچ سوالی قبول می کنند و در این حال او مسخ شده و حتی درخواست پول از آن خانواده می کند چرا که محسن مخملباف شب ها دست خالی به خانه نمی رود ولی وقتی به خانه می رسد خودش را همان حسین سبزیان می بیند و همان فرد سابق.

در این فیلم باز هم لوکیشن محبوب کیارستمی یعنی داخل اتومبیل را می بینیم و بخش ابتدایی فیلم در داخل اتومبیل فیلم برداری شده و این علاقه کیارستمی را٬ در فیلم های بعدیش به طور مشهود تری می توان دید. مسیر های پیچ در پیچ که اسپری خالی بر روی زمین طی می کند در فیلم های دیگر کیارستمی هم کم و بیش دیده می شود همان جایی که در باد مارا خواهد برد مسیر حرکت سیب را که روی زمین می افتد٬ می بینیم و یا مسیر حرکت اتومبیل آقای بدیعی در طعم گیلاس نیز یاد آور همین مسیر های پیچ در پیچ است. این مسیر ها همان است که بار ها در زندگی هر انسانی با آن روبرو می شود. در انتخاب ها٬ در اعمال ٬ در گفتار و در هر چیز دیگر با چنین مسیر هایی مواجه می شویم و باید آن را درست انتخاب کنیم. کلوز آپ های زیادی در این فیلم دیده می شود که می تواند گویای نام فیلم باشد.

شخصا اکثر فیلم های کیارستمی را شاهکار می دانم ولی فیلم نمای نزدیک را به دلیل موضوع واقعی آن خارج از طرز فکر عمیق کیارستمی می دانم ٬ همان طرز فکر و فلسفه ای که بعد ها در طعم گیلاس به زیبایی تمام نمایش می دهد. این فیلم صرفا به مشکلی به نام فقر اشاره دارد و ترکیب آن با موضوعی چون عشق به سینما. چنین ترکیبی بسیار جدید است تابحال دیده نشده است ولی کماکان به دلیل واقعی بودن٬ فیلم بیشتر تاثیر گذار است تا اینکه طرز فکر خود را به بیننده القا کند و او را به فکر وا دارد و چرا هایی را که پس از دیدن طعم گیلاس در ذهن بیننده ایجاد می شود٬ به او یاد آوری کند. در واقع می توان گفت کیارستمی در این فیلم به هدف خود که در سال های اخیر بر روی آن تاکید دارد تا حدی رسیده است یعنی هم تراز کردن کارگردان با سایر دست اند کاران و حذف کارگردان از فیلم که در فیلم ده بر روی آن تاکید می کند. در نمای نزدیک در واقع این حسین سبزیان است که با بیننده می نشیند و درد دل می کند و حتی خودش را بازیگر نمی داند چرا که قصه واقعی اش را تعریف می کند و این حسین سبزیان است که بیننده را به روی آوردن به احساس تشویق می کند و عشق خودش را بیان می کند و از بیننده همدردی می خواهد و نه کارگردان و نه کیارستمی. پس کیارستمی دوربین را در دادگاه نصب می کند و به حسین سبزیان می گوید هر جا لازم بود حرف هایت را با دوربین بزن.

دوست عزیز استاکر/پویان نوشته: ''كيارستمي، در روند بازسازي واقعيت، نتوانسته خود را از شعار دور كند (منظورم آن صحنه‌ي فيلم است كه پسر با مادرش سر موضوع شغل خودش و شغل برادرش بحث مي‌كنند. اينكه؛ آنها با وجود مدرك بالاي تحصيلي، شغل سطح پاييني دارند كه هيچ ربطي هم به تحصيلاتشان ندارد.)''  اما به نظر من با توجه به اینکه فیلم مربوط به 16 سال پیش می شود شنیدن چنین حرف هایی کلیشه ای نیست و در آن زمان مطرح کردن چنین حرفی کاملا جدید است کما اینکه حال در فیلم هایی که چنین حرف هایی را می شنویم و آن را کلیشه می دانیم بدین علت است که قبلا آن ها را در فیلم هایی مثل نمای نزدیک شنیده ایم.

حسین سبزیان چندی پیش درگذشت. در فقر و همچنان اسیر عشقش سینما. روحش شاد باد. به امید روزی که در آن هر کس بتواند به هر چه می خواهد برسد و بدین وسیله زندگی همه معنی پیدا کند.