سینما × سینما

خسرو سینایی در برابر همه تماشاگران فیلم یار در خانه در سینما قدس مشهد به همراه ۴ ۵ نفر دیگر نشسته و به تماشاگرانی که پس از تماشای فیلم یار در خانه ... او منتظر دیدن خسرو سینایی و شنیدن صحبت های او هستند پاسخ می دهد.

این برنامه به صورت رایگان برگزار شد و بدون بلیت مردم و خبرنگاران می توانستند به مشاهده فیلم و سپس مراسم نکوداشت خسرو سینایی بروند. سینما تقریبا پر شد. فیلم یار در خانه از خسرو سینایی محصول ۱۳۶۶ پخش شد و موضوع آن در مورد مهاجران لهستانی در زمان جنگ جهانی دوم به ایران بود و جوانی علاقه مند به تئاتر و بازیگری که در پیدا کردن هویت خود ناتوان مانده است. او تصور می کند پدرش یونانی بوده و مادرش از همین مهاجران لهستانی بوده ولی اکنون هیچ کسی از خانواده خود را پیدا نمی کند و سخت در جستجوی یافتن اصل خود است. او می گوید اگر کسی هویت نداشته باشد مانند میله چوبی بلند چراغ برق است که محکم در زمین قرار دارد ولی بدون اصل و ریشه ولی اگر هویت داشته باشد همچون درختی تنومند با ریشه بلندی در زمین است و او به دنبال یافتن ریشه گمشده خود است.

مانند بقیه فیلم های سینایی این فیلم هم ممکن است در ابتدا کمی خسته کننده باشد ولی کم کم به اوج می رسد و در همان اوج تا پایان فیلم ادامه می یابد. فیلم در مشهد و با بازیگران مشهدی فیلمبرداری شده بود و شاید به همین دلیل دوباره پخش شد.

بالاخره فیلم تمام شد و فکر کنم تماشاگران نه کاملا راضی و نه کاملا ناراضی بودند. من به شخصه جو فیلم را خیلی جالب دیدم. با اینکه فیلم مربوط به سال ۶۶ می شد ولی هیچ نشانی در فیلم وجود نداشت که محدودیت زمانی در فیلم بگذارد و تکنیک های دیده شده در فیلم تا حدی بود که می توانست به عنوان فیلمی حتی در جشنواره ۲۴ ام هم بیننده را راضی نگه دارد. موضوعی کاملا جدید خاص خسرو سینایی.

بعد از تیزر معرفی خسرو سینایی که بسیار زیبا بود و شنیدن قطعه شعر فوق العاده زیبایی از او که متاسفانه نشد آن را بنویسم خود خسرو سینایی آمد و پس از اندکی صحبت به پاسخگویی به سوالات پرداخت.

سوال: انگیزه شما برای ساخت گفتگو باسایه و اینکه صادق هدایت را برای فیلم جدید انتخاب کردید چه بود؟

خسرو سینایی جواب می دهد: صادق هدایت یکی از بزرگان ایران است . خیلی از مردم ترس از حقیقت دارند مثلا فردی احساس درد می کند و از ترس اینکه مبادا سرطان داشته باشد و از ترس اینکه مبادا دکتر هم این حرف او را تایید کند تا مدتی طولانی به دکتر نمی رود و با درد کنار می آید ولی ممکن است همین فرد اگر به دکتر برود بفهمد که بیماری ساده ای داشته و به سادگی درمان می شد. اکثر مردم دچار چنین ترسی هستند. مثلا بسیاری از افراد بوف کور را می خوانند و ممکن است انگیزه خود کشی در آن ها ایجاد شود. من توصیه می کنم به همه مردم که به تحقیق درباره هر شخصیتی که دوستش دارند بپردازند . سینایی گفت پس از پخش فیلم جوانی با من تماس گرفت گفت که حالا که من این فیلم را دیدم دیگر قصد خودشکی ندارد. جوان دیگری گفت با دیدن این فیلم من تمام شب تا صبح را بیدار بودم و کتاب بوف کور را دوباره خواندم. خانم مسنی قبل از ساخته شدن فیلم پیش من آمد و گفت اگر شخصیت هدایت را در فیلم عوض کنید من کینه ام را از شما هیچ وقت فراموش نخواهم کرد و من هم به او پاسخ دادم چند کتاب از هدایت را خوانده ای و گفت فکر کنم دوران دبیرستان بود سگ ولگرد یا سه قطره خون را خواندم. من سوال دارم از شما که چگونه بدون تحقیق برای خود شخصیتی می سازید و از اینکه این شخصیت در ذهن شما تغییر کند ترس دارید. من سعی کرده ام شخصیت واقعی صادق هدایت را برای تماشاگران به نمایش بگذارم

از سینایی سوال شد : شما بیشتر دوست دارید مستند ساز شناخته شوید یا اینکه فیلمساز ؟

سینایی پاسخ داد من تعداد فیلم های غیر مستند که ساخته ام بسیار بیشتر از فیلمهای مستندی است که ساخته ام ولی بسیاری از آنها به نمایش در نیامده اند. او گفت بعضی فیلم ها را شما ممکن است مستند بدانید در صورتی که این گونه نیست. مثلا فیلم دزد دوچرخه دسیکا یا یک فیلم دیگر که اسم آنرا فراموش کرده ام نوع فیلم برداری طوری است که گویا مستندی را می بینیم ولی هر کدام از آن ها معرف سبکی هستند و سبکی را نشان می دهند. مثلا همان فیلم که نام آنرا (من نه سینایی) فراموش کرده ام در نیم ساعت اول طوری فیلم برداری شده که احساس می کنیم صحنه ها دقیقا مستند هستند ولی این گونه نیست و این ترکیب میزانسن و نور پردازی و .. است که باعث چنین تصوری می شود. او گفت یکی از منتقدان قدیمی از من سوال کرد که در فیلم عروس آتش شما دوربین را بدون حرکت قرار داده اید و همه صحنه ها را از یک نما فیلمبرداری می کنید دلیل این کار چیست و من به او گفتم دوباره فیلم را ببین و خودت متوجه می شوی که همواره دوربین حرکت دارد و این ترکیب میزانسن و بقیه موارد است که همه به کمک هم در خدمت فیلمبرداری هستند و صحنه ها طوری دیده می شوند که گویی دوربین حرکت ندارد ولی همه عوامل چنان با هم درست پیوند خورده اند که این حرکات دیده نمی شوند. در نهایت سینایی گفت من دوست دارم بیشتر یک درام ساز باشم و داستان پرداز تا یک مستند ساز.

از سینایی سوال شد فیلم های سینایی طوری است که از ابتدا و طول فیلم ضربه نمی زند و به بیننده می گوید که پس از فیلم به تفکر بپردادز آیا شما دلیل خاصی برای این کار دارید؟

سینایی پاسخ داد این همان چیزی است که به آن علاقه دارم و قصد من هم همین است که بعدا بیننده به فکر وادار شود. او گفت به نظر من نباید با دیدن اسم کارگردان به سراغ فیلم رفت بلکه هر فیلمی خوب است باید اسم کارگردان آن را به خاطر سپرد همان طور که در کارنامه بزرگان سینما می بینیم تعداد آثاری که سبب شناخته شدن این بزرگان به سینما می شود چند فیلم محدود است و نه همه فیلم ها. او می گوید من دوستن دارم امضای خودم را بر پای فیلم بگذارم و آن را به تماشاگر می گذارم.

چند سوال دیگر هم از سینایی پرسیده شد که دیگر به همه آنها نمی پردازم و اضافه می کنم که نوشته ها عینا صحبت های سینایی نیستند و من سعی کردم مضمون آن ها را کمی خلاصه تر بیان کنم و سوال هایی که در خاطرم مانده بود و بیان آن ها را مفید می دیدم بیان کردم.